Su polosuSU POLOSUNUN TARIXI

Vaterpol (su polosu) qədim zamanlarda yaranan komanda oyunudur. Qaydaları uzun çubuqlarla bir-birinə heyvan dərisini (müasir top prinsipi ilə) ötürməkdən ibarət yapon oyunları onun əcdadı hesab olunur. Oyunçular su üzündə saman çəlləklərdə hərəkət edirdi. Bu oyunlar asudə vaxtın bir elementi idi və adi insanların əylənməsi üçün keçirilidi.

OYUNUN INKIŞAFI

Yalnız XIX əsrin axırında İngiltərədə bu oyun idman istiqamətini aldı. O zamanlar qaydalar indiki reqlamentdən çox fərqlənirdi və daha çox reqbi oyununa bənzəyirdi. Rəqibin saxlanması və topun alınması üçün güc tətbiq olunurdu. Axını olmayan hər bir su hövzəsi oyun meydançası kimi istifadə edilə bilərdi. Məkan hovuzun dibində uzun çubuqlar vasitəsi ilə hüdudlanırdı. İmprovizasiya olunmuş bu meydançanın eni 10-15 m, uzunluğu isə 20-30 m. təşkil edirdi. Qapılar da taxtalarla sudan 30-40 m. aralıqda bərkidilirdi. Topun qapıya atılması olan oyunun prinsipi müasir vaterpol təsəvvürü ilə üst-üstə düşür.

O zamanki oyunların əsas məqsədi, oyunçunun gücü və qabiliyyətinin nümayiş etdirmək idi. İngiltərə dəniz ölkəsidir və bütün bayramlar, yarmarkalar və ictimai toplantılar mütləq su oyunlarının təşkili ilə keçirilirdi.

VATERPOLUN DÜNYADA RƏSMİ QƏBULU

Vahid qaydaların olmaması oyunun inkişafını ləngidir və oyunçulara bir sıra narahatçılıq törədirdi. 1869-cu ili vaterpolun inkişafında dönüş il kimi hesab etmək olar. Oyun ilk dəfə İngiltərənin paytaxtında ictimaiyyətə təqdim olundu. Yarışların dəqiq reqlamentinin olmaması bir çox mübahisə və söz-söhbətə səbəb oldu. 1970-ci ildə vaterpolun əsas qaydalarının işləyib tətbiq edilməsi üçün su oyunları üzrə professional bilicilərin yığılması haqda qərar alınmışdır.

Yalnız 1876-cı ildə Şotland mütəxəssisi Uilyam Uilson su polosunun 4 qaydasını ifadə etmişdir. Əsas diqqət oyunçuların sayına, topun ötürülmə üsullarına, meydançanın ölçülərində olan məhdudiyyətlərə, və yarış hakimlərin hərəkətlərinə yetirilirdi. Yalnız 1885-ci ildə İngiltərənin Üzgüçülük Federasiyası vaterpolu sərbəst fənn kimi rəsmi şəkildə qəbul etdi və oyun qaydalarını müəyyən etdi. Reqlament 5 il müddətində 1890-cı ilə qədər saxlanılırdı.

Ümumdünya tanınma su polosunu sürətli inkişafına və populyarlaşmasına təkan verdi. XX əsrin sonunda vaterpolun Beynəlxalq komitəsi təsis olundu. 1973-cü ildə qalibi Macaristan yığması olan Dünya Çempionatı keçirilmişdir. 1986-cı ildən başlayaraq qadın yarışları keçirilir. İlk dünya çempionları Avstraliya idmançıları oldu. Yalnız 2000-ci ildə qadınlar arası vaterpol Olimpiya Oyunlarının proqramına daxil oldu. Qaliblər yenə Avstraliya yığmasının nümayəndələri oldu.

Hal-hazırda dünya birinciliyi FİNA-nın başlığı altına keçirilir. 1979-cu ildən müntəzəm olaraq Dünya kuboku təşkil olunur. 2002-ci ildən başlayaraq vaterpol üzrə Dünya liqası keçirilir.

SU POLOSUNUN TARIXIOYUNUN AVROPA ÖLKƏLƏRİNDƏ İNKİŞAFI

Ən çox populyarlığını su polosu Köhnə Dünya ölkələrində qazanmışdır. Ona görə Avropa Çempionatı daha əvvəl 1926-cı ildə keçirilmişdir. Avropa qaliblərə o zaman Macar vaterpolçuları olmuşdur.

1970-ci ildən yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatları keçirilir. Birinci qalibiyyət SSSR-i yığmasına məxsusdur. Gənclər arası yarışlar 1983-cü ildən təşkil olunur. 1985-ci ildə qadınlar arası ilk Avropa Çempionatı keçirildi.

Avropa ərazisində həmçinin klub yarışları da keçirilir.1986-cı ildən Avropa Çempionları Kuboku mövcuddur. 1974-cü ildən Avropa Kuboku sahiblərinin yarışları təşkil olunur. 1990-cı ildə Avropa üzgüçülük federasiyası təsis olundu. 2000-ci ildən qadınlar arasında bu cür yarışlar keçirilir.

Macarıstan, Rusiya, İtaliya, keçmiş Yuqoslaviya ölkələri, İspaniya Xorvatiya vaterpolçuları müasir dünya liderləri hesab olunur.

Vaterpol Azerbaycan